پرش به محتوای اصلی
فهرست مطالب

فصل ۷ از ۱۰

تعطیلات و مناسبت‌ها

۵ دقیقه مطالعهبه‌روزرسانی

سال‌های کبیسه رو می‌شه با فرمول حساب کرد، اما بیشتر تعطیلات رو نمی‌شه! همیشه به تعطیلات به چشم داده (Data) (که منبع و تاریخ ویرایش داره) نگاه کنید، نه کدی که یک‌بار بنویسید و فراموشش کنید.

نوع تعطیلی بر پایهٔ کدوم تقویم؟ با فرمول قابل محاسبه‌ست؟ مثال‌ها
تعطیلات ثابت ملی هجری شمسی ✅ بله؛ هر سال در یک تاریخ ثابت شمسی تکرار می‌شن عید نوروز (۱ تا ۴ فروردین)، ۱۲ و ۱۳ فروردین، ۱۴ و ۱۵ خرداد، ۲۲ بهمن و ۲۹ اسفند
تعطیلات مذهبی هجری قمری (رسمی ایران) ❌ نه به شکل صددرصد قطعی؛ چون شروع ماه قمری به رؤیت هلال بستگی داره تاسوعا و عاشورا، عید فطر، عید قربان، عید غدیر و…
تعطیلی آخر هفته – ✅ بله جمعه (و در بسیاری از جاها پنجشنبه)

فهرست تعطیلات رسمی ایران (بر اساس تقویم رسمی سال ۱۴۰۵)

پیوند به بخش فهرست تعطیلات رسمی ایران (بر اساس تقویم رسمی سال ۱۴۰۵)

منبع: مرکز تقویم مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران (تقویم رسمی سال ۱۴۰۵)، استخراج‌شده از دیتاست آزاد (با مجوز CC0) در پروژهٔ persian-calendar/events (کامیت 3bfbcc5، خرداد ۱۴۰۵). از اونجایی که قوانین تعطیلات ممکنه توسط مجلس یا دولت تغییر کنه، همیشه آخرین تقویم رسمی منتشرشده رو بررسی کنید.

۱. تعطیلات رسمی هجری شمسی (ثابت در هر سال)

تاریخ شمسی مناسبت
۱، ۲، ۳ و ۴ فروردین عید نوروز
۱۲ فروردین روز جمهوری اسلامی ایران
۱۳ فروردین روز طبیعت (سیزده‌به‌در)
۱۴ خرداد رحلت امام خمینی
۱۵ خرداد قیام ۱۵ خرداد (۱۳۴۲)
۲۲ بهمن پیروزی انقلاب اسلامی (۱۳۵۷)
۲۹ اسفند روز ملی شدن صنعت نفت (۱۳۲۹)

۲. تعطیلات رسمی هجری قمری (که در تقویم شمسی و میلادی، هر سال حدود ۱۱ روز جلوتر می‌آن)

تاریخ قمری مناسبت
۹ و ۱۰ محرم تاسوعا و عاشورای حسینی
۲۰ صفر اربعین حسینی
۲۸ صفر رحلت پیامبر اسلام و شهادت امام حسن مجتبی
آخرین روز ماه صفر (۲۹ یا ۳۰ صفر) شهادت امام رضا
۸ ربیع‌الاول شهادت امام حسن عسکری
۱۷ ربیع‌الاول ولادت پیامبر اسلام و امام جعفر صادق
۳ جمادی‌الثانی شهادت حضرت فاطمهٔ زهرا
۱۳ رجب ولادت امام علی
۲۷ رجب مبعث پیامبر اسلام
۱۵ شعبان ولادت حضرت مهدی
۲۱ رمضان شهادت امام علی
۱ و ۲ شوال عید سعید فطر
۲۵ شوال شهادت امام جعفر صادق
۱۰ ذی‌الحجه عید سعید قربان
۱۸ ذی‌الحجه عید سعید غدیر خم

⚠️ یک نکتهٔ ظریف دربارهٔ ۲۹ اسفند: روز ۲۹ اسفند (ملی شدن صنعت نفت) هر سال تعطیل رسمیه، اما توی سال‌های کبیسه آخرین روز سال نیست (چون اسفند ۳۰ روزه می‌شه). پس حواستون باشه که توی کدهاتون این تعطیلی رو به صورت «آخرین روز اسفند» تعریف نکنید!

چالش تقویم هجری قمری در ایران

پیوند به بخش چالش تقویم هجری قمری در ایران

تقویم قمری رسمی در ایران، تقویم قمری قراردادی (جدولی/حسابی) نیست و با تقویم «ام‌القری» عربستان هم تفاوت داره. در ایران، شروع هر ماه قمری بر اساس رؤیت هلال ماه در افق ایران و اعلام رسمی تعیین می‌شه. به همین دلیل:

  • تاریخ دقیق تعطیلات مذهبی سال آینده، زمانی مشخص می‌شه که مرکز تقویم دانشگاه تهران تقویم رسمی سال جدید رو منتشر کنه (معمولا در نیمهٔ دوم سال قبل).
  • حتی بعد از چاپ تقویم هم ممکنه یک ماه قمری بر اساس رؤیت واقعی هلال، ۲۹ روزه یا ۳۰ روزه بشه و نسبت به تقویم چاپی یک روز جابه‌جا بشه (که این اتفاق مخصوصا برای ماه شوال و تعطیلی عید فطر زیاد پیش می‌آد).
  • تقویم‌های قمری داخلی در Intl و ICU (یعنی islamic، islamic-civil و islamic-umalqura) همگی در بعضی از ماه‌ها با تقویم رسمی ایران یک روز اختلاف دارن.

راه‌حل عملی برای نرم‌افزارها:

پیوند به بخش راه‌حل عملی برای نرم‌افزارها:
  1. یک جدول از تاریخ شروع ماه‌های قمری در ایران (یعنی تاریخ میلادی روز اول هر ماه قمری) نگه دارید. برای این کار می‌تونید از دیتاست‌های آزاد roozbehp/qamari (با مجوز CC0) و جدول داخل پروژهٔ persian-calendar/calendar (کلاس IranianIslamicDateConverter) استفاده کنید.
  2. برای سال‌های آینده که هنوز تقویم رسمی‌شون منتشر نشده، از محاسبهٔ تقریبی استفاده کنید و در رابط کاربری کنار اون تاریخ‌ها بنویسید «احتمالی / تقریبی».
  3. هر سال با انتشار تقویم رسمی جدید (و یا تغییر احتمالی رؤیت هلال در طول سال)، فایل دادهٔ برنامه‌تون رو آپدیت کنید.

چطور تعطیلات و مناسبت‌ها رو در دیتابیس یا JSON مدل کنیم؟

پیوند به بخش چطور تعطیلات و مناسبت‌ها رو در دیتابیس یا JSON مدل کنیم؟

ساختار دیتاست آزاد persian-calendar/events یک الگوی بسیار خوب و امتحان‌شده برای این کاره:

JSON
{ "calendar": "Persian", "month": 1, "day": 13, "holiday": true, "type": "Iran", "title": "روز طبیعت" }
{ "calendar": "Hijri", "month": 2, "rule": "end of month", "holiday": true, "type": "Iran", "title": "…" }
{ "calendar": "Persian", "month": 12, "rule": "last weekday of month", "weekday": 3, "type": "AncientIran",
  "title": "چهارشنبه‌سوری (آخرین سه‌شنبهٔ سال)" }

چند توصیهٔ کاربردی برای طراحی مدل داده:

  • برای هر رویداد این فیلدها رو نگه دارید: نوع تقویم (Persian / Hijri / Gregorian)، شمارهٔ ماه، شمارهٔ روز (یا قانون محاسبه)، آیا تعطیل رسمی هست یا نه (holiday)، کشور/منطقه، عنوان مناسبت به هر زبان، لینک منبع و بازهٔ سال‌هایی که این قانون در اون اعتبار داره.
  • قوانینی که علاوه بر روز ثابت لازمتون می‌شه: «آخرین روز ماه» (مثل شهادت امام رضا در آخرین روز ماه صفر)، «آخرین یا nامین روز خاص از هفته در ماه» (مثلا چهارشنبه‌سوری که شب آخرین چهارشنبهٔ سال، یعنی آخرین سه‌شنبهٔ اسفنده)، و تعطیلات یک‌باره (مثل تعطیلی‌های اضطراری).
  • تعطیلات رسمی رو از مناسبت‌های تقویمی (روزهایی که اسم دارن ولی تعطیل نیستن، مثل روز برنامه‌نویس یا شب یلدا) جدا نگه دارید.
  • تعطیلات کشورها رو جدا کنید: تعطیلات رسمی ایران و افغانستان با هم متفاوتن (ضمن اینکه لیست تعطیلات افغانستان در خیلی از منابع مربوط به سال ۲۰۲۰ به قبله و ممکنه تغییر کرده باشه).

تعطیل رسمی آخر هفته در قانون ایران روز جمعه است. اما اینکه پنجشنبه‌ها (یا در طرح‌های پیشنهادی اخیر، شنبه‌ها) هم تعطیل باشن، بارها تغییر کرده و بین سازمان‌های دولتی، بانک‌ها، مدارس، تهران و شهرستان‌ها، و شرکت‌های خصوصی فرق داره. بنابراین هیچ‌وقت تعطیلی آخر هفته رو در کد ثابت (Hardcode) نذارید و همیشه اون رو قابل تنظیم طراحی کنید.